2025 жылы 19 желтоқсан күні Астана қаласында Қазақстанның «Байтақ» жасылдар партиясының IV Республикалық съезі өтті. Партияның 110 мыңнан астам мүшесінің атынан съезд жұмысына 110 делегат және 190 партия мүшесі қатысты. Қатысушылардың жалпы саны шамамен 300 адамды құрады.
Съезд жұмысы төрт негізгі бөлімнен тұрды. Пленарлық отырыс барысында делегаттар партияның ұйымдастырушылық дамуына қатысты мәселелерді қарады, Республикалық саяси кеңестің жаңа құрамын бекітті, Тексеру комиссиясын сайлады, жаңартылған Әдеп кодексін қабылдады және партияның 2026 жылға арналған жұмыс жоспарын бекітті.
Съездің жеке бір блогы Олжас Омарұлы Сүлейменовті Нобель бейбітшілік премиясына ұсыну бастамасын ресми түрде жолдау рәсіміне арналды. Аталған бастама Нобель комитетінің талаптарына толық сәйкес рәсімделіп, ұлттық пошта операторы – «Қазпошта» АҚ арқылы жіберуге қабылданды.
Съез барысында сөз сөйлеген Қазақстанның «Байтақ» жасылдар партиясының Төрағасы Азаматхан Әміртаев Нобель комитетінің талаптарына сәйкес Нобель бейбітшілік премиясына үміткер ұсыну құқығы Нобель сыйлығының лауреаттарына, университет ректорларына, министрлерге, депутаттарға, сондай-ақ қоғамдық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы профессор-ғалымдарға берілетінін атап өтті.
«Біздің партия құрамында тиісті академиялық мәртебеге ие ғалымдар бар. Осыған байланысты партияның ғылыми қауымдастығы атынан Олжас Сүлейменовті Нобель бейбітшілік премиясына ұсыну жөнінде ресми бастама жолданды», – деп атап өтті Азаматхан Әміртаев.
Сондай-ақ іс-шарада көрнекті қоғам қайраткері, БҰҰ-ның Ізгі ниет елшісі Кәріпбек Телтаевич Құйықов сөз сөйледі. Ол өз баяндамасында Олжас Сүлейменовтің Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін айрықша маңызға ие тұлға екенін атап өтті. Оның айтуынша, Олжас Сүлейменов – тұтас бір дәуірдің символы әрі ар-ожданның үні, әлемдік саясатқа ықпал ете алған қайраткер. Атап айтқанда, «Невада – Семей» қозғалысы арқылы Семей ядролық полигонының жабылуына тікелей үлес қосқанын ерекше атап өтті. Спикер Сүлейменовтің қызметі әдебиетті, философияны және азаматтық белсенділікті үйлестіре отырып, Шығыс пен Батыс арасында мәдени-гуманистік көпір қалыптастырғанын жеткізді. Кәріпбек Құйықов «Байтақ» партиясының Олжас Сүлейменовті Нобель бейбітшілік премиясына ұсыну бастамасын толық қолдайтынын айтып, бұл қадам барлық деңгейде кең қолдауға лайық екенін атап өтті.
Съездің тақырыптық бөлімінде жеті спикер сөз сөйлеп, Қазақстандағы және жаһандық деңгейдегі жеті негізгі экологиялық мәселе бойынша талдау ұсынды. Атап айтқанда, ядролық қауіпсіздік, климаттың өзгеруі, табиғи ресурстарды сақтау және тұрақты даму мәселелері қамтылды.

1. Танирберген Бердонгар өз сөзінде қазақ халқының табиғатпен тарихи байланысына тоқталып, қазіргі ұрпақтың экологиялық жетістіктерімен әлі мақтана алмайтынын атап өтті. Ол экологиялық мәселелерді шешудегі қоғамның енжарлығына назар аударып, азаматтар мен «Байтақ» партиясының мүшелерін қоршаған ортаны қорғауға белсенді атсалысуға шақырды. Спикер бұл мәселелермен қоғамның өзінен басқа ешкім айналыспайтынын ерекше атап өтті. Сондай-ақ «Экология 2.0» кезеңіне өтудің маңызын айтып, бастамалардың мемлекеттік деңгейде қолдау табуы қажет екенін жеткізді. Ол нақты іс-қимылдарға көшу қажеттігін, соның ішінде құрылыс саласын бақылау, тұрғын үй кешендерін басқару және экологиялық нормалардың сақталуын қамтамасыз ету мәселелерін атап өтті. Танирберген Бердонгар елдің болашағы азаматтар мен қоғам белсенділерінің саналы әрі жауапты қатысуына тікелей байланысты екенін айтып, бай экологиялық мұраны келер ұрпаққа сақтап қалу – ортақ міндет екенін еске салды.
2. Атырау облысы Құлсары қаласынан шыққан мұнайшы Медетқали Нұрғазиев өз сөзінде Қазақстандағы ірі мұнай компаниялары үшін экологиялық салықтардың тым төмен екенін атап өтті. Оның айтуынша, метан мен CO₂ шығарындылары үшін төлемдер символикалық деңгейде қалып отыр, ал табиғат пен халық денсаулығына келетін зиян орасан зор. Медетқали Нұрғазиев елдің Экологиялық кодексін мұқият зерттегенін айтып, компаниялар пайдасын сақтай отырып, экологиялық міндеттемелерді ең төмен деңгейде орындап отырғанын сынға алды. Ол қоршаған ортаны ластаудың әділ құны және Қазақстан экологиясын сақтаудағы жауапкершілік мәселелері бойынша ашық қоғамдық талқылау жүргізуге шақырды.
3. Қарлығаш Жақсыбаева өз баяндамасында Қазақстандағы экологиялық күн тәртібі халықтың өмір сүру сапасымен, қоғамдық денсаулықпен және елдің болашағымен тікелей байланысты екенін атап өтті. Ол экологиялық мәселелер талқыланғанына немесе талқыланбағанына қарамастан бар екенін және үнемі назар мен жауапты көзқарасты талап ететінін жеткізді. Спикер азаматтардың саналы таңдауы мен басымдықтарының кемел қоғам қалыптастырудағы рөлін ерекше атап өтіп, шешімдер тек қарсыластық арқылы емес, жауапкершілік пен жасампаз әрекет арқылы қабылдануы тиіс екенін айтты. Сонымен қатар жеке тұлғаның ішкі еркіндігі мен қоғамдық институттардың тұрақтылығы арасындағы өзара байланысты көрсетті. Адам қадір-қасиеті, құндылықтар және Тәуелсіздік күні азаматтық кемелдіктің символы ретінде атап өтілді. «Байтақ» жасылдар партиясы экологиямен қатар жауапты азаматтық қоғамды дамытуға бағытталған саяси күш ретінде таныстырылды.
4. Бекберген Дүйсенбайұлы өз сөзінде Арал теңізі апаты мәселесіне және Арал маңындағы экологиялық заңнаманың ұзақ жылдар бойы әлсіреуіне назар аударды. Ол бірқатар әлеуметтік-экологиялық кепілдіктердің іс жүзінде орындалмай отырғанын атап өтіп, бұл жағдай өңір тұрғындарының денсаулығы мен әл-ауқатына тікелей кері әсерін тигізіп отырғанын айтты. Спикер өңір экожүйесін қалпына келтіру және азаматтардың құқықтарының сақталуын қамтамасыз ету үшін мемлекеттік және қоғамдық институттар тарапынан тұрақты бақылау мен нақты жауапкершілік қажет екенін атап өтті.
5. Олег Пак өз баяндамасында экологияны Қазақстан экономикасына терең интеграциялау және көмір химиясын стратегиялық сала ретінде дамыту қажеттігін атап өтті. Ол Қазақстан әлемдегі көмір қоры ең мол елдердің бірі болғанымен, ресурстарды қайта өңдеу деңгейі төмен күйде қалып отырғанын, ал экологиялық саясаттың кей жағдайда тек субсидиялау немесе бюджетті толықтыру құралы ретінде пайдаланылатынын сынға алды. Спикер «Атамекен» ҰКП қызметіндегі жүйелі мәселелерге – сараптаманың әлсіздігіне, стратегиялық жоспарлаудың жоқтығына және қаржының тиімді жұмсалуын бақылаудың жеткіліксіздігіне назар аударды. Бұл жағдайлар бизнестің және экологиялық саланың дамуына кедергі келтіріп отырғанын айтты. Олег Пак ресурстарды тиімді пайдалануға, ESG қағидаттарына және бақылауды цифрландыруға негізделген жаңа экологиялық экономика моделін ұсынды. Сондай-ақ азаматтық қоғам мен үкіметтік емес ұйымдардың табиғатты қорғау ісінде мемлекеттің сенімді серіктесі екенін атап өтті. «Байтақ» партиясы нақты шешімдерге, реформаларға және елдің тұрақты дамуына бағытталған күш ретінде таныстырылды.
6. Алма Қараш өз сөзінде Алматы қаласының тек мәдени және іскерлік орталық қана емес, сонымен қатар елдегі басқарушылық және экологиялық шешімдердің көрсеткіші екенін атап өтті. Ол мегаполистің бірқатар жүйелі проблемаларға тап болып отырғанын айтты: тығыз құрылыс, көлік пен ЖЭО-лардан ауа ластануы, көгалдандыру мен қалдықтарды өңдеу сапасының төмендігі. Бұл мәселелер қала тұрғындарының сеніміне нұқсан келтіріп, инвестициялық тартымдылықты төмендетіп отырғанын жеткізді. Спикер экология экономикалық саясаттың ажырамас бөлігі болуы тиіс екенін, ал экологиялық төлемдер мен утильалымдар нақты түрде ауа сапасын жақсартуға және қалалық ортаны дамытуға бағытталуы қажет екенін атап өтті. Алма Қараш жүйелі шешімдер қабылдауға, қатаң стандарттарды енгізуге, ғылыми тәсіл мен сапалы заңнаманы қалыптастыруға шақырып, экология инвестиция сапасының сүзгісі әрі қаланың болашағының кілті екенін ерекше атап өтті.
7. Абай Еркебалан өз сөзінде алдағы климаттық тұрақсыздық су мәселелерін шешуді бірінші кезектегі міндетке айналдырып отырғанын атап өтті. Ол соңғы жылдары жиілеген су тасқындары, орман өрттері мен құрғақшылықты су ресурстарын басқару жүйесін түбегейлі өзгерту қажеттігінің айқын белгісі ретінде бағалады. Спикер су саласындағы тік басқару моделінен Еуропа мен Канада тәжірибесіне негізделген алқалы (коллегиалды) басқару жүйесіне көшуді ұсынды. Сондай-ақ өзен арналарының жасанды түрде бетондалуынан бас тарту, су үнемдеу технологияларын енгізу және бюджет қаражатының жұмсалуына қатаң бақылау орнату қажеттігін атап өтті.
   Абай Еркебалан өңірлік ынтымақтастықтың маңызын ерекше атап өтіп, аймақ елдерінің ғылыми, қаржылық және технологиялық әлеуетін біріктіруге бағытталған Орталық Азия Климаттық Су Хабын құруды ұсынды. Ол бұл бастама Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың су мәселелері жөніндегі Халықаралық ұйым құру туралы ұсынысын қолдайтынын және тұрақты дамуға әрі қоршаған ортаны қорғауға ықпал ететінін жеткізді.
   Съездің қорытынды кезеңінде жасыл саясатты дамытуға және экологиялық бастамаларды ілгерілетуге қосқан үлесі үшін партияның белсенді мүшелері мен өңірлік бөлімшелерін марапаттау рәсімі өтті.
   Съезд қорытындысы бойынша «Байтақ» партиясы институционалдық нығаю, өңірлік желіні кеңейту және экология мен жасыл саясат саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамыту бағытын берік ұстанатынын растады.
   Іс-шараға қатысушылар қатарында:
   • Әміртаев Азаматхан Сайлауұлы — Қазақстанның «Байтақ» жасылдар партиясының төрағасы;
   • Олег Пак — партия төрағасының орынбасары, «Парасат» кәсіпкерлер одағының басшысы;
   • Сүлейменов Олжас Омарұлы — қоғам және саяси қайраткер, КСРО аумағындағы ең қауіпті ядролық полигондардың бірін жабуға шешуші үлес қосқан «Невада – Семей» қозғалысының негізін қалаушы;
   • Бердонгар Танирберген Маратұлы — қоғам және саяси қайраткер, үш шақырылымның депутаты, «Байтақ» партиясының мүшесі;
   • Құйықов Кәріпбек Телтаевич — суретші, қайсар ерік-жігердің және ерекше дарынның иесі;
   • Дәукеев Серікбек Жүсіпбекұлы — Қазақстан Республикасының саяси қайраткері, үш мәрте министр;
   • Самақова Айткүл Байғазықызы — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Қазақстан Республикасының экология және қоршаған ортаны қорғау саласының бұрынғы министрі;
   • Алма Қараш — Қазақстанның «Байтақ» жасылдар партиясының Алматы қалалық филиалының төрайымы;
   • Қарлығаш Жақсыбай — блогер, қоғам белсендісі.
   Өткізілген орны:
   Астана қаласы, Мәңгілік Ел даңғылы 55/19, EXPO, C 3.4 блогы, «Сауда залы».